Zadzwoń do nas: (22) 844 19 84 / (22) 844 80 77 / 665 777 244 Email: kociesprawy@kociesprawy.pl

Nie masz jeszcze prenumeraty naszego magazynu?  Zamów

KARMA BEZ TAJEMNIC. JAK CZYTAĆ ETYKIETY – cały tekst

KOCIE SPRAWY Nr 150 – Kwiecień 2015

Prawidłowe żywienie to niezwykle istotny element właściwej opieki nad naszym kocim podopiecznym. Stanowi także profilaktykę wielu chorób, które mogą go dotknąć. Opiekun kota stając przed półką z karmami, staje przed wielkim wyzwaniem, jakim jest wybór właściwego produktu.
Każdy produkt opatrzony jest etykietą. Jak więc czytać i interpretować zawarte tam informacje?

Tekst:
Lek. wet. Małgorzata Głowacka

W Europie sposób opisywania karm dla zwierząt jest ściśle regulowany prawem. Istnieje wiele wymagań, które etykieta karmy musi spełniać, aby produkt mógł znaleźć się w sklepie. Jednym z najbardziej wyczerpujących dokumentów określających zasady, którymi producenci karm powinni się kierować, tworząc etykiety swoich produktów, jest opracowany przez Europejską Federację Przemysłu Żywieniowego Zwierząt Domowych – FEDIAF – „Kodeks dobrej praktyki znakowania karmy dla zwierząt”.
FEDIAF to organizacja zrzeszającą około 650 producentów karm z 26 krajów Europy, do której należy również Polskie Stowarzyszenie Producentów Karmy dla Zwierząt Domowych POLKARMA. Celem tej organizacji jest przede wszystkim dbałość o jak najwyższe standardy produkcji karm w Europie, w tym także w Polsce.
Etykiety karm, spełniające warunki zaproponowane przez FEDIAF, są źródłem rzetelnych informacji na temat cech, składu oraz zastosowania produktu. To dzięki nim możemy podjąć właściwą decyzję o wyborze karmy
dla kota.

Podstawowe informacje zawarte na etykiecie
Oprócz spraw oczywistych, takich jak gatunek czy wiek zwierzęcia, dla jakiego przeznaczona jest karma, z opakowania możemy dowiedzieć się, czy dany produkt jest karmą pełnoporcjową, co oznacza, że może stanowić wyłączny pokarm dla naszego zwierzęcia. Jeśli producent karmy deklaruje na etykiecie, że karma jest pełnoporcjowa, gwarantuje tym samym, że dostarczy ona zdrowemu kotu lub psu wszystkich niezbędnych składników odżywczych i energii w odpowiednich dla niego ilościach i proporcjach. Produkt bez takiego oznaczenia lub opisany jako karma uzupełniająca nie jest kompletny pod względem żywieniowym.

Kolejną istotną informacją na etykiecie jest instrukcja stosowania – czyli ile produktu i w jaki sposób należy podawać zwierzęciu, biorąc pod uwagę jego wiek czy wielkość. Pamiętajmy jednak, że instrukcja stosowania karmy podaje jedynie ilości pokarmu oparte na statystycznych wyliczeniach dla całej populacji kotów. Zapotrzebowanie zwierzęcia może jednak odbiegać od średniej w zależności od indywidualnych cech i warunków życia. Dlatego dokładne ilości karmy ustala się na podstawie oceny masy ciała zwierzęcia, jego kondycji, aktywności czy stanu fizjologicznego. Jeśli opiekun ma wątpliwości, powinien zasięgnąć porady specjalisty.

Składniki i ich analiza
Na opakowaniu każdej karmy musi się znaleźć skład produktu, czyli wyszczególnienie składników karmy w porządku malejącym pod względem masy. Najłatwiej wyobrazić to sobie jako przepis, według którego karma zostaje przygotowana. Jej producenci wypisując listę składników, mogą posługiwać się kategoriami (np. mięso i surowce pochodzenia zwierzęcego, zboża, oleje i tłuszcze itp.) lub nazwami surowców z osobna (np. ryż, suszone mięso z kurczaka lub łosoś itd.). Nie oznacza to jednak, że dłuższa lista będzie odzwierciedleniem bogatszego składu – jest jedynie inną formą opisu zawartości karmy (pozycja „mięso i surowce pochodzenia zwierzęcego” może zawierać bowiem kilka różnych surowców, takich jak te wymienione powyżej).

Bardzo ważnych danych dostarcza nam analiza produktu, czyli procentowa zawartość poszczególnych substancji odżywczych. W analizie na opakowaniu musi być podana zawartość: białka, tłuszczu, włókna surowego, popiołu (to, co zostałoby z karmy po jej spaleniu, czyli ilość popiołu odzwierciedla ilość składników mineralnych) oraz wody, jeśli jej zawartość przekracza 14%, co w praktyce dotyczy karm mokrych.


Poniżej znajdują się przykładowe analizy mokrej i suchej karmy dla kotów.

KARMA MOKRA KARMA SUCHA
białko % 8 32    
tłuszcz % 4,5 10,5    
popiół % 2,5 8   
włókno surowe % 0,3 1,5    
wilgotność % 80 (810)        
*
energia metabolicznakcal/100g 76 341
* nie jest podawane w analizie umieszczonej na opakowaniu

Biorąc pod uwagę ilość energii metabolicznej, której dostarcza 100 g produktu, łatwo zauważyć, że karma sucha jest około czterech razy bardziej kaloryczna. Oznacza to, że wystarczy cztery razy
mniejsza ilość produktu, aby zaspokoić zapotrzebowanie kota na energię. Plusem jest tutaj wygoda i to, że karma może leżeć w misce przez dłuższy czas, minusem natomiast zwiększone ryzyko otyłości, gdyż zwierzę ma dostęp do pokarmu w ilości przekraczającej jego zapotrzebowanie. Dlatego należy pilnować, by podawana dzienna porcja karmy nie dostarczała większej ilości kalorii, niż dany kot jej potrzebuje.
Zawartość białka jest ważnym wyznacznikiem wartości odżywczej karmy. By ocenić, czy karma jest wysoko- czy niskobiałkowa, musimy zwrócić uwagę na zawartość wody i kaloryczność. Jeśli porównamy karmy mokre z suchymi, zauważymy znaczną różnicę w deklarowanej zawartości białka. Jednak to porównanie nie powinno być dokonywane w skali jeden do jednego, ponieważ karma mokra i sucha różni się znacząco zawartością wody. Dlatego też należy porównywać
zawartość białka w suchej masie. Podane w tabelce przykłady karmy mokrej i suchej mają odpowiednio 40 i 35 procent białka w suchej masie. Oznacza to, że w rzeczywistości karma mokra dostarcza go więcej. Wynika to z faktu, że w skład karm mokrych wchodzi od 60 do 100 procent mięsa i surowców pochodzenia zwierzęcego, a w karmach suchych surowce te stanowią około 30–40 procent.
Ważne jest, by podczas analizy zawartości poszczególnych składników odżywczych zdawać
sobie sprawę, że: więcej nie zawsze znaczy lepiej.
Optymalna zawartość każdego składnika odżywczego to ta, która znajduje się pomiędzy zalecaną
wartością minimalną i maksymalną (jeśli taka istnieje). W przypadku białka minimal ne zalecane zapotrzebowanie dla kota wynosi 25 procent białka w suchej masie (według FEDIAF). Należy podkreślić, że podawanie w diecie białka znacznie powyżej minimalnego zapotrzebowania nie daje żadnych istotnych korzyści zdrowotnych.

Deklaracje dotyczące zawartości
Deklaracje to wszelkie uzasadnione oświadczenia dotyczące produktu, które sugerują lub stwierdzają, że karma posiada pewne szczególne, dobroczynne właściwości żywieniowe. Nie mogą one dezorientować nabywcy, wprowadzać go w błąd ani pomniejszać wartości innych karm, czyli np. twierdzić, że jakaś karma ma wyjątkowe wartości żywieniowe, podczas gdy takie same cechy posiadają wszystkie tego typu produkty.

Deklaracje dzieli się na deklaracje dotyczące zawartości i te dotyczące działania. Do pierwszej kategorii należą oświadczenia, które określają zawartość tzw. komponentów głównych, czyli np. mięsa i surowców pochodzenia zwierzęcego. Producent może deklarować zawartość mięsa w karmie w formie ustalonych sformułowań, które wiążą się z konkretną wartością procentową danego składnika. Określenie „z” (np. „z kurczakiem”) oznacza, że w karmie zawarte jest co najmniej 4 procent kurczaka. Przez określenie „bogate w” np. „bogaty w kaczkę” rozumie się zawartość mięsa kaczki na poziomie minimum 14 procent. Termin „menu” lub „danie” oznacza co najmniej 26 procent udział deklarowanego surowca. Sformułowanie „w całości z” np. „w całości z łososia” oznacza z kolei, że jedynym źródłem mięsa i surowców pochodzenia zwierzęcego jest właśnie łosoś. Należy podkreślić, że powyższe deklaracje nie oznaczają całkowitej ilości mięsa i surowców pochodzenia zwierzęcego zawartych w karmie, a odnoszą się jedynie do danego rodzaju mięsa. W innym przypadku karma nie spełniałaby warunku pełnoporcjowości – czyli gwarancji, że zwierzę, dla którego produkt jest przeznaczony, otrzyma w dziennej porcji wszystkie niezbędne ilości substancji odżywczych i energii.
Inaczej mówiąc, pełnoporcjowa karma oznacza karmę, której skład pokrywa zapotrzebowanie na dawkę dzienną (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 767/2009) i może stanowić jedyne źródło składników odżywczych dla zwierzęcia gatunku określonego na etykiecie produktu w opisanym stanie fizjologicznym (o ile taki został wyznaczony). Karma pełnoporcjowa dla kota, który jest zwierzęciem bezwzględnie mięsożernym, musi zatem zapewnić mu zgodną z zapotrzebowaniem mięsożerców ilość wszystkich składników odżywczych – w tym białka. Część z tych substancji pochodzi tylko i wyłącznie z mięsa oraz surowców pochodzenia zwierzęcego i nie byłoby możliwe zaspokojenie zapotrzebowań żywieniowych mięsożernego kota, gdyby karma np. „z kurczakiem” zawierała jedynie 4 procent mięsa.
Tak więc 4 procent dotyczy tylko i wyłącznie kurczaka lub innego surowca deklarowanego na opakowaniu. W karmie kompletnej znajdują się dodatkowo inne rodzaje mięsa i surowce pochodzenia zwierzęcego, tak aby spełniać wymogi pełnoporcjowości.

Co nam daje czytanie etykiet
Kiedy weźmiemy pod uwagę wszystkie istotne informacje zawarte przez producenta na etykiecie karmy i obiektywnie je zinterpretujemy, okaże się, że dokonanie wyboru odpowiedniej karmy dla naszego kota nie jest takie skomplikowane.
Dodatkowo, dysponując wiedzą na temat czytania etykiet karm, stajemy się posiadaczami narzędzia do ich obiektywnej oceny, co pozwala na uniezależnienie się od opinii innych konsumentów, nierzadko niepopartych fachową wiedzą. Dlatego warto być świadomym nabywcą karm i korzystać w praktyce z przytoczonych tutaj wskazówek.

Na pierwszym zdjęciu kotka Szantal karmiona gorszą karmą; na drugim ta sama kotka po kilku miesiącach, której udoskonalono dietę.