Zadzwoń do nas: (22) 844 19 84 / (22) 844 80 77 / 665 777 244 Email: kociesprawy@kociesprawy.pl

Nie masz jeszcze prenumeraty naszego magazynu?  Zamów

TERAPIA Z UDZIAŁEM ZWIERZĄT W REHABILITACJI I AKTYWIZACJI SPOŁECZNEJ SENIORÓW W POLSCE I W EUROPIE

Co łączy psa i kota? Są to zwierzęta, które towarzyszą człowiekowi od zawsze. Początkowo musiały ciężko zapracować na swoje utrzymanie – pilnując domu, pomagając w wypasie owiec i krów, czy też jak koty polując na drobne gryzonie. Obecnie coraz bardziej są po prostu przyjaciółmi, towarzysząc nam w codziennym życiu. Psy i koty mogą jednak pełnić też o wiele ważniejszą rolę, niż zwykli towarzysze zabaw. Przez swoją obecność i interakcję odgrywają niezwykłą rolę terapii osób chorych, czy niedołężnych. Najczęściej można się spotkać z terminami „dogoterapia” i „felinoterapia”, które pojawiają się w mediach, jednak  dziś używamy terminu TERAPIA Z UDZIAŁEM ZWIERZĄT oraz program terapeutyczny z wykorzystaniem zwierząt skierowany do pacjentów geriatrycznych.

W ciągu ostatnich 20 lat, na świecie przeprowadzono wiele badań sprawdzających wpływ obecności psa lub innych zwierząt na zachowanie i samopoczucie osób w podeszłym wieku, zwłaszcza dotkniętych chorobą Alzheimera. Opracowania jednoznacznie wskazują na szereg korzyści wynikających ze wsparcia profesjonalnego zespołu terapeutycznego człowiek-pies, lub człowiek-kot w aktywizacji seniorów. Obecność psa rozładowuje stres, obniża i normalizuje ciśnienie, reguluje gospodarkę hormonalną, przez co zmniejsza ryzyko wielu chorób, w tym chorób serca. Obecność psa i swobodna interakcja z nim powoduje zwiększenie wydzielania oksytocyny – „hormonu współpracy” odpowiedzialnego za relacje interpersonalne, zachowania opiekuńcze wobec otoczenia, nastawienie do innych. Wzrost oksytocyny, przy dobrze prowadzonej terapii, widoczny jest nie tylko u podopiecznych, ale można go zaobserwować również u psów! Obecność psa w domu rodzinnym osoby chorej na Alzheimera także może korzystnie wpłynąć na osoby przebywające w domu. Poprawa funkcjonowania osoby chorej – np. zmniejszenie się napadów lęku czy agresji, lepsze samopoczucie oraz poczucie bycia potrzebnym – sprawia, że rodzina rzadziej, lub później, oddaje seniora do ośrodka opiekuńczego. Jest to olbrzymia korzyść dla seniora, ale także dla rodziny (zmniejsza poczucie winy i ilość konfliktów). Jest też znacznie tańsze dla systemu opiekuńczego państwa.

Obecność psa na zajęciach terapeutycznych czy wizytujących znacząco poprawia jakość życia pacjentów dotkniętych chorobami otępiennymi. Przez obecność psów w placówce w konkretne dni poprawia ich orientację w czasie. Aktywizuje ruchowo i usamodzielnia – pacjenci chętniej wstają z lóżka, ubierają się, a nawet wychodzą z psami na spacer. Poprawiają się ich interakcje w grupie – pacjenci chętniej komunikują się między sobą w obecności psa. Co ciekawe, obecność zespołów pies-człowiek w placówkach opieki całodobowej wpływa też pozytywnie na pracowników/opiekunów zajmujących się seniorami. Badania wykazują u nich mniejszy stopień frustracji czy wypalenia zawodowego.

8 grudnia, w Centrum Alzheimera w Warszawie, odbyła się Międzynarodowa Konferencja „Terapia z udziałem zwierząt w rehabilitacji i aktywizacji społecznej seniorów” zorganizowana przez Stowarzyszenie Zwierzęta Ludziom pod honorowym patronatem Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Elżbiety Rafalskiej. Finansowana była ze środków w ramach ASOS 2014-2020, Rządowego Programu na Rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych, a patronatem medialnym objął wydarzenie magazyn Kocie Sprawy.

Konferencję otworzył Dyrektor Centrum Alzheimera w Warszawie, Jarosław Gnioska, podkreślając ważną rolę zajęć terapeutycznych i wizytujących prowadzonych przez Stowarzyszenie Zwierzęta Ludziom w jego placówce. Kolejne wykłady poprowadzili: Magdalena Nawarecka-Piątek, prezes Stowarzyszenia Zwierzęta Ludziom, trener zespołów człowiek-pies; Victor Chitic z Rumunii, współautor programu rehabilitacji i szkolenia psów; Giulia Morosetti z Włoch, weterynarz, biolog, współautorka programu terapii z udziałem zwierząt we wsparciu osób z chorobą Alzheimera w szpitalu geriatrycznym w Bolzano; Alexandra Bulder, behawiorystka i trener zespołu człowiek-kot oraz Magdalena Izabella Bielicka- redaktor naczelna magazynu Kocie Sprawy.

Ponad stu uczestników przybyłych z całej Polski poznało rezultaty projektu „Psijaciele – aktywizacja ruchowa i intelektualna seniorów z chorobami otępiennymi” realizowanego nieprzerwanie od 2015 roku przez zespoły człowiek-pies ze Stowarzyszenia Zwierzęta Ludziom. Można też było pogłębić swoją wiedzę na temat pracy z kotem wizytującym czy wymagań stawianych psom i kotom pracującym w Stowarzyszeniu; poznać program szkolenia psów schroniskowych na potrzeby pracy na zajęciach terapeutycznych „Dogs for people” realizowany w Rumunii od 2004 roku oraz włoski program wsparcia osób z chorobą Alzheimera.

Badania we Włoszech, przedstawione przez dr Giulię Morosetti, wykazały u pacjentów uczestniczących w terapii z udziałem psów zmniejszenie poziomu depresji oraz zaburzeń towarzyszących chorobie Alzheimera, takich jak halucynacje, agresywność, zaburzenia snu, zaburzenia nastroju, lęki. Podobne efekty zaobserwowano w Rumunii, gdzie w projekcie uczestniczą psy schroniskowe. Odpowiednio dobrane pod względem charakteru i przeszkolone, adoptowane przez trenerów, psy ze schroniska staja się wsparciem dla seniorów dotkniętych chorobą. Dr Victor Chitic, współautor tego projektu, podkreślał duże zainteresowanie placówek zajmujących się pacjentami ze schizofrenią i depresją kliniczną terapią z udziałem psów. Ratując psy schroniskowe autorzy projektu zmniejszają ilość bezdomnych psów i jednocześnie wspierają jednocześnie osoby z grup dewaloryzowanych społecznie (osoby starsze, osoby z zaburzeniami psychicznymi). Psy te uczestniczą także w zajęciach z dziećmi niepełnosprawnymi oraz w projekcie odstresowania studentów w czasie sesji egzaminacyjnych.

W Polsce, Stowarzyszenie Zwierzęta Ludziom, organizacja pożytku publicznego, którego misją jest objęcie profesjonalnym wsparciem terapeutycznym jak największej liczby potrzebujących tego osób, w działaniach wspierają psy i koty. Zwierzęta są wyszkolone przez instruktorów Stowarzyszenia. Partnerami w projekcie „Psijaciele – aktywizacja ruchowa i intelektualna seniorów z chorobą Alzheimera” są Centrum Alzheimera w Warszawie i Środowiskowy Dom Samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi „Słoneczny Dom” (Warszawa-Ursus). Terapeuci ze Stowarzyszenia, wspierani przez ich psy i koty, pracują systematycznie z pacjentami obu placówek. Ich wizyty korzystnie wpływają na nastrój podopiecznych, skłonność do rozmowy, uśmiechu, nawiązanie kontaktu z innymi pensjonariuszami i pracownikami. Ćwiczenia realizowane podczas spotkań mają też na celu zmniejszenie dolegliwości wynikających z choroby takich jak utrata pamięci, utrata orientacji w czasie i przestrzeni, zmniejszenie sprawności manualnej i motorycznej. Pacjenci reagują na spotkania z psim i kocim terapeutą silnymi emocjami i pozytywnym nastawieniem. Zdarza się, że się uaktywniają proponując nowe zabawy, zapamiętują nazwy zabawek czy psich/ kocich smakołyków, otwierają się, zaczynają rozmawiać ze zwierzakami. Po takiej terapii łatwiej stawiają czoła codziennym obowiązkom.

W Stowarzyszeniu pracują też 4 koty – terapeuci. O kotach – mitach i faktach dowiedzionych naukowo – opowiadała Magda Izabella Bielicka, redaktor naczelna magazynu „Kocie sprawy”. Koty , które towarzyszą człowiekowi od 7 tysięcy lat, czarują swoją magią, urodą, mądrością i niezależnością. Kot może być wspaniałym terapeutą. Badania udowodniły, że koty pomagają w walce z depresją i samotnością, zmniejszają ryzyko zawałów. Mruczenie kota obniża ciśnienie i zwalcza stres, a jego głaskanie powoduje wzrost poziomu oksytocyny. Ponadto posiadanie kota zwiększa odporność.

Wymagania dla kotów pracujących są jednak bardzo wysokie. O ich przygotowaniu i udziale w terapii opowiadały behawiorystki i trenerki zespołu człowiek-kot i człowiek-pies Alexandra Bulder oraz Agata Bagdach. Terapia z udziałem kota jest bardzo rzadko wykorzystywaną formą wsparcia ze względu na specyficzne potrzeby kotów oraz skomplikowany proces wyboru zwierzęcia i jego przygotowaniu. Jest to jednak możliwe. Kot-terapeuta powinien być miły, ciekawski, przyzwyczajony do różnych odgłosów i lubiący głaskanie. Kot – ze swej natury niezależny i samodzielny – podczas zajęć koncentruje uwagę seniorów na swoich zachowaniach. Jest doskonałym pretekstem do rozmów, wspomnień, radości, tak jak się dzieje gdy na spotkanie przychodzi niewątpliwa gwiazda Stowarzyszenia - kota Tuli.

Dlaczego obecność zwierzęcia w terapii przynosi takie pozytywne efekty? Jednym z ważnych czynników jest to, że pies/kot jest z człowiekiem bezwarunkowo, nie wypowiada się słownie, a przede wszystkim – nie ocenia. Ofiarowuje zainteresowanie, radość, spokój pacjentom, a opiekunowi bezinteresowną miłość i zaufanie, którego nie można zawieść. Jest naszym towarzyszem, przyjacielem, PARTNEREM. Ma swoje potrzeby, czuje. Zespół wizytujący czy terapeutyczny ma dwóch członków: człowieka i jego partnera – psa/kota. Człowiek ma za zadanie zapewnić opiekę psu/kotu, DBAĆ O JEGO DOBROSTAN.

Stowarzyszenie Zwierzęta Ludziom to zespół profesjonalistów z różnych dziedzin (pedagodzy, terapeuci, zootechnicy, behawioryści, szkoleniowcy oraz lekarze i weterynarze) oraz wolontariuszy oddanych swojej misji – terapii z udziałem zwierząt. Organizacja ta jest zrzeszona w IAHAIO (Internation Association of Human-Animal Interaction Organizations), pod patronatem której bierze udział w wielu międzynarodowych projektach oraz działa i organizuje konferencje i szkolenia w Polsce. Działamy w centrum Alzheimera, Klinice Budzik, szkołach i przedszkolach. To co wyróżnia nas spośród innych to miedzy innymi traktowanie psa i kota jako partnera człowieka, z którym tworzymy zespół. Pies ma swojego człowieka, kot wybiera sobie człowieka, do którego zwracają się o pomoc i wsparcie. Jednym z kluczowych dla nas słów jest DOBROSTAN ZWIERZAKA. Nasz pies, nasz kot musi czuć się dobrze w każdej sytuacji.

Każdy może dołączyć do zespołu, wziąć udział w kursach terapii i edukacji z udziałem zwierząt o europejskim standardzie. Zawsze też można wesprzeć Stowarzyszenie przekazując 1% podatku.

Po szczegółowe informacje zapraszamy na stronę Stowarzyszenia : http://www.zwierzetaludziom.pl/.