Zadzwoń do nas: (22) 844 19 84 / (22) 844 80 77 / 665 777 244 Email: kociesprawy@kociesprawy.pl

Nie masz jeszcze prenumeraty naszego magazynu?  Zamów

PERSKIE MINIATURY

Tekst: Alicja Szubert-Olszewska

 Sztuka islamu objęła swoim zasięgiem olbrzymie obszary Azji, Afryki i Europy, jednocząc różne grupy etniczne, przetwarzając dorobek różnych, dawniejszych kultur, arabskiej, perskiej, tureckiej, hellenistycznej. Pomimo tej wieloskładnikowej genezy charakteryzuje się ona wyjątkową spoistością i jednolitością stylu. Jest też, jak żadna inna, podporządkowana zasadom religijnym. Przepisy zawarte w hadisach zakazujące przedstawiania istot żywych, w szczególności ludzi, sprawiły, że plastyka islamu wyraziła się przede wszystkim w architekturze meczetów, pałaców i twierdz oraz w rzemiośle artystycznym. Dekoracje plastyczne w tych budowlach mają charakter abstrakcyjny, geometryczny, arabeskowy, czasem przypominają stalaktyty. W dużej zależności od budownictwa rozwinęło się rzemiosło artystyczne. Powstawało w ramach pracy zbiorowej, a mimo to zachwyca różnorodnością form, finezją, precyzją.

Aikoniczna kultura islamu znacznie ograniczyła możliwości sztuk przedstawiających, były one w zasadzie zakazane, co w istotny sposób wpłynęło na zahamowanie twórczości malarskiej i rzeźbiarskiej.
W morzu kultury islamskiej był jednak obszar, w którym rozwinęła się sztuka figuratywna. Swobodna interpretacja przepisów religijnych umożliwiła rozwój malarstwa miniaturowego w miastach Persji, w Tebrizie, Szirazie, Isfahanie, Kazwinie i Heracie.

(...)

W miniaturach perskich objawił się bajkowy, feeryczny koloryt Orientu. Podania, legendy i opowieści, które pierwotnie żyły w tradycji ustnej, przekazywanej kolejnym pokoleniom przez zawodowych opowiadaczy bajek na dworach, bazarach, w tawernach, zostały spisane w X w., a zilustrowane w XIV, XV, XVI w. Sztuka miniatury była wysoko ceniona w Persji, Turcji i w Indiach. Na terenie Persji powstały nadworne szkoły malarskie – tebryska, isfahańska, szirazka i kazwińska. Szczególnie cenionymi perskimi mistrzami iluminacji byli Behzad, Kasim Ali, Sultan Muhammed, Mirza Ali. Wśród twórców miniatur było wielu kaligrafów, którzy odpowiadali za architekturę manuskryptu, za tekst i ilustracje jednocześnie. Przepiękne kompozycje obramowane roślinno-zwierzęcymi bordiurami malowali kaligraf Ahmed al Husajni al Meshhedi („Szach i sufi”) i Dżamaled din Husajn Shirazi („Jusuf i Zulejka”).


Więcej przeczytasz w magazynie KOCIE SPRAWY NR 164 CZERWIEC 2016