Tekst Alicja Szubert-Olszewska

Azulejos - ceramiczne płytki do wykładania ścian o szkliwie cynowym, najczęściej niebieskim - sprowadzili do Europy Maurowie w XIII wieku i to właśnie one miały szczególne znaczenie w dekoracji architektonicznej w Portugalii.

W żadnym kraju europejskim ceramiczna dekoracja architektury nie osiągnęła takiego poziomu artystycznego i takiego bogactwa form jak na ziemi portugalskiej. Architekturze, żeby nie wydawała się nieprzyjazna i niepełna, potrzebna jest współobecność innych sztuk. Dawniejsze epoki to pojmowały i wprowadzały w czyn, zapraszając do współpracy rzeźbiarzy, malarzy, witrażystów, snycerzy. W Portugalii do architektury wprowadzono ceramikę - na skalę dotąd niespotykaną. Szczególne znaczenie w dekoracji architektonicznej tego kraju miały azulejos - ceramiczne płytki do wykładania ścian o szkliwie cynowym, najczęściej niebieskim. Azulejos sprowadzili do Europy Maurowie w XIII w. Najpierw wykorzystano tę technikę w Hiszpanii, w dekoracjach pałaców w Alhambrze i Grenadzie, arcydziełach architektury wzniesionych w XIV w. przez królów z arabskiej dynastii Nasrydów.

Prawdziwie europejskie wcielenie tej techniki objawiło się jednak dopiero w końcu XVI w. i w XVII w. w Portugalii. Za jednego z prekursorów i jednocześnie najważniejszych
twórców tego rodzaju dekoracji ceramicznych uważa się Marcala de Matos, autora azulejos w Quinta da Bacalhoa w Azeito (1565 r.). Marcal de Matos był uczniem malarza flamandzkiego Filipa de Gois, co nie było bez znaczenia dla dalszego losu tej oryginalnej techniki. Wpływ północnoeuropejskiej sztuki zaważył na kształcie portugalskich azulejos, które motywy czerpały z rycin flamandzkich manierystów. W portugalskiej sztuce dekoracji ceramicznej złączyły się w sposób idealny arabska technika i europejskie zamiłowanie do figuracji. W Portugalii azulejos wykorzystywano w szerokiej skali, zarówno w sztuce sakralnej, jak i świeckiej. Wykładano biało-niebieskimi płytkami fasady kościołów i kamienic, zdobiono nimi klasztorne i kościelne wnętrza, ołtarze, antepedia i pałacowe korytarze oraz klatki schodowe. W XVII w. popularne stają się azulejos kobiercowe - wielkoformatowe kompozycje figuralne, w obramowaniu roślinnym np. z liści akantu, kiści winogron, czasem muszli, ptaków, wzorowane na obramieniach gobelinów. Tematy tych ceramicznych „kobierców" są rożne; religijne (żywoty świętych, sceny biblijne) i świeckie, historyczne, (bitwy, wizerunki władców) oraz rodzajowe (corridy, polowania, animalistyka).

Więcej przeczytasz w magazynie KOCIE SPRAWY - Nr 109 listopad 2011

Powrót do: Czytelnia


Kot kustosza 
- artykuły z
KOCICH SPRAW




   Tekst artykułów  
   Alicja Szubert-Olszewska