Zadzwoń do nas: (22) 844 19 84 / (22) 844 80 77 / 665 777 244 Email: kociesprawy@kociesprawy.pl

Nie masz jeszcze prenumeraty naszego magazynu?  Zamów

PUMA – CZUŁY DRAPIEŻCA – cały tekst

KOCIE SPRAWY NR 169 LISTOPAD 2016

z cyklu DZIKIE KOTY

Tekst: Sławomir John Lipiecki

Na urwistych górskich zboczach i w lasach Ameryki żyje wielki mały kot. Piękny, tajemniczy i nieufny. Okrutne prześladowania sprawiły, że chroni się w najbardziej niedostępnych zakątkach kontynentu. Bezludne okolice parków narodowych, rezerwatów przyrody i gęstych lasów są dla niego wymarzonym środowiskiem. Tym potężnym kotem jest puma (Felis Concolor), dziki kot z Nowego Świata.

Choć puma została wytępiona na dużych obszarach swojego pierwotnego bytowania, wciąż jest gatunkiem kota występującego na wszystkich kontynentach amerykańskich. Spotkać ją można na terenach ciągnących się od Jukonu (południowej Alaski), przez północno-zachodnią Kanadę, aż po Argentynę. Najczęściej występuje w regionach górzystych, pokrytych lasem. Aktualnie pumy można ujrzeć w lasach zimnej Kanady, w bardzo wysokich Górach Skalistych w Kordylierach oraz w Andach – w stale zaśnieżonych miejscach, z bardzo niską temperaturą.
Kuguary dzielnie znoszą również gorący klimat, jaki panuje np. na pustyniach stanu Arizona (USA). Występują ponadto w Puszczy Amazońskiej oraz w Parku Narodowym Everglades na Florydzie.

 Wielki mały kot

Kuguary to drapieżniki zaliczane do małych kotów, co oczywiście jest słuszne, gdy weźmie się pod uwagę ich budowę ciała, sposób życia czy zachowanie. Wydają odgłosy przypominające miauczenie i prychanie kotów domowych. Niemniej każdy przedstawiciel tych „małych” kotów nie ustępuje siłą afrykańskiemu lampartowi. Waga dorosłej pumy żyjącej na wolności może sięgać nawet 80 kg (rekord w tym względzie osiągnął wielki kocur z Arizony, który ważył aż 125 kg). Nie wpływa to jednak negatywnie na szybkość i sprawność tych kotów. Każdy z nich potrafi bez rozbiegu wskoczyć na gałąź zawieszoną ok. siedmiu metrów nad ziemią, a nad przepaścią może wykonać skok ponad dziesięciometrowy.

Kuguary są niebywale odważne. W razie konieczności są w stanie skutecznie zaatakować nawet niedźwiedzia grizli (sic!). Bez wątpienia są to największe i najpotężniejsze małe koty na świecie.

Rozdzielne terytoria
Terytoria kocurów o powierzchni od 9 do 50 km2 nigdy się nie pokrywają. Zdarza się im natomiast zachodzić na terytoria kotek, których teren jest nieco mniejszy i mieści się w przedziale od 5 do 20 km2.
Pumy jak ognia unikają walk. Starają się nie wkraczać na obszary łowieckie swoich pobratymców.
Zdarza się, że terytoria kuguarów zazębiają się z obszarami łowieckimi jaguarów, jednak te dwa gatunki kotów wzajemnie się tolerują. Pumy na ogół nie mają żadnych barier w kontaktach z przedstawicielami innych gatunków rodziny kotowatych. Mimo to żyją całkowicie samotnie. W pary łączą się tylko na czas rui. Wówczas kotka i kocur żyją razem w dobrych kontaktach partnerskich. Każdą chwilę spędzają razem i śpią blisko siebie.

 Mama puma
Ruja u kotki trwa 9–15 dni, a ciąża trzy miesiące. Potomstwem opiekuje się tylko matka. Z reguły wydaje na świat 1–6 młodych. Niestety, zwykle nie jest w stanie wszystkich wykarmić i zdarza się, że część kociaków nie przeżyje.
Bez wątpienia kocice pum to dobre i czułe matki. By ochronić młode przed niebezpieczeństwem, chowają je w trudnodostępnych wgłębieniach skalnych lub ziemnych. W obronie swych dzieci kuguary są w stanie odpędzić lub zabić wilka, a nawet niedźwiedzia.
Małe pumy bardzo przypominają domowe kocięta. Są tylko nieco większe przy narodzinach. Jak większość przedstawicieli gatunku kotowatych mruczą w trakcie ssania i toalety.

Gdy kocięta dorastają, matka zaczyna zapoznawać je ze sztuką polowania i przetrwania. W wieku dwóch lat młode pumy opuszczają matkę, odchodząc na zawsze. Życie kuguarów na wolności trwa 15–18 lat, zaś w prywatnym domu lub ogrodzie zoologicznym ich wiek może sięgnąć nawet 30 lat!

 Górski łowca
Kuguary to mistrzowie łowów. W niezwykle trudnych, zimowych warunkach są w stanie zapewnić sobie dostatek pożywienia. Pomaga im w tym gruba, jednobarwna sierść, która jest doskonale dostosowana do warunków, w jakich żyją. Polują głównie na zwierzęta kopytne oraz na króliki i zające.
W Ameryce Południowej podstawę ich diety stanowią zwierzęta zwane gwanako (kuzyn udomowionej lamy). Zdarza się, że pumy skacząc z drzewa na drzewo ścigają w amazońskich lasach stada małp saimiri i wyjców. Doskonale biegają po śniegu i górach. Są przy tym znakomitymi pływakami. Świetnie radzą sobie, żyjąc na bagnach Florydy. W poszukiwaniu pożywienia są w stanie pokonać dystans nawet 30 km. W walce bezpośredniej są zajadłe i nieugięte. Mogą bardzo długo i cierpliwie czekać na swoją zdobycz. Skradają się bezszelestnie ze spuszczoną głową w kierunku ofiary, po czym wstrzymują oddech i ruszają do ataku. Zwycięska puma wbija ofierze w szyję pazury i zabija ugryzieniem w kark. Koty te potrafią być jednak także niezwykle czułe i delikatne.

 Polowania i psy
Pumom zagrażają nie tylko ludzie, ale i psy myśliwskie. Ujadanie i nieprzyjemny zapach terroryzuje je. Myśliwi często wykorzystywali ten fakt jako jedną z metod polowania. Nawet mały szczekający pies może zmusić wielką pumę do schronienia się na drzewie. Kiedy kuguar się tam jednak znajdzie, od razu nabiera pewności siebie. Nieraz widziano te koty śpiące wśród gałęzi i liści, podczas gdy sfora psów ujadała u stóp drzewa. Warto przy tym wspomnieć, że ujadanie psów szkodzi delikatnemu narządowi słuchu kotów. Psy utrudniają ponadto wędrówki pum po obrzeżach miast, stając się
częstymi prowodyrami agresywnego zachowania tych kotów.

Przyjaciel człowieka…
Chyba nie ma tak łatwo oswajalnego dzikiego zwierzęcia, jakim jest właśnie kuguar. W USA i Kanadzie koty te są częstymi domownikami, zastępując małego przedstawiciela gatunku (np. popularnego w tej części świata maine coona).
Należy tu jednak pamiętać, że oswojona puma to nie domowy mruczek. O udomowieniu można mówić dopiero wówczas, gdy osobniki przez wiele pokoleń są przez człowieka oswajane i hodowane. Jednak najlepszym miejscem dla pum
jest ich naturalne środowisko. Środowisko, z którego te przepiękne koty są niemiłosiernie i bezlitośnie wypierane przez człowieka. Od wieków ludzie tępili i tępią nadal pumy.
Na co komu spryt, siła i odwaga, gdy przeciwnikiem jest stal i broń palna? W XVI wieku konkwistadorzy nazywali kuguary „przyjaciółmi człowieka”, gdyż nie atakowały ludzi. W „nagrodę” wybito niemal całą ich populację. Obecnie pumy są jednymi z najbardziej płochliwych kotów na ziemi. Oczywiście uciekając przed człowiekiem, nadal pozostają najmilszymi spośród kotów. Najlepszym tego przykładem może być historia filmowca-badacza Hugha Milesa z ekipy „National Geographic”, który spędził w Patagonii dwa lata wśród pum. Za cel dla swojej kamery wybrał okazałą samicę, którą nazwał Penny.

Przez prawie cztery miesiące, ścierając się z ostrym klimatem Andów, powoli zyskiwał zaufanie kocicy. Po pewnym czasie Penny tak się przyzwyczaiła do swojego ludzkiego towarzysza, że zaufała mu bardziej niż innej pumie (sic!). Był przy tym, kiedy znajdowała partnera, rodziła potomstwo, walczyła o przetrwanie swoje i swoich dzieci, zagrożona działalnością kłusowników.

Obecnie kuguary są kotami objętymi ścisłą ochroną. Niestety, nie zawsze skuteczną…